Żydokumna

Jan Tomasz Gross był gościem Festiwalu im. Brunona Schulza we Wrocławiu (14-18.11.2012). Brał udział w panelu dyskusyjnym Żydokomuna – wokół książki Pawła Śpiewaka. Wygłosił wówczas przemówienie, które można było przeczytać w Magazynie Świątecznym Gazety Wyborczej (1-2.12.2012). 

Spędziłem tego lata sześć tygodni w Krakowie z grupą amerykańskich studentów. Prowadziłem seminarium na temat historii polskich Żydów ''przed, w trakcie i po okresie Zagłady''. A ponieważ jako tako znam tylko drobny wycinek tego zagadnienia, pomagali mi w zajęciach koledzy i koleżanki z Polski i z Ameryki. Między innymi w trakcie trzech spotkań seminaryjnych świetna znawczyni tematu przedstawiła panoramę życia społeczno-politycznego Żydów w Polsce międzywojennej.

I kiedy wychodziliśmy z sali po ostatnich zajęciach, złapała się nagle za głowę, mówiąc: ''Ojej, Janku, zupełnie zapomniałam powiedzieć czegokolwiek na temat komunistów''.

***

No bo taka jest prawda, że chociaż Żydzi w Polsce stworzyli cały asortyment partii politycznych, prasy codziennej i czasopism oraz prowadzili nieustające spory światopoglądowe (szczególnie młode pokolenie Żydów było rozpolitykowane), to komunizm w tej bogatej i urozmaiconej panoramie ideowej zajmował miejsce marginesowe. 

Całość do przeczytania w Gazecie Wyborczej (1-2.12.2012) lub online